Tradycje niepodległościowe – duch narodu

Pomimo tego, że Polacy byli pozbawieni własnego państwa (w latach 1772-1918), poddawani germanizacji lub rusyfikacji, polska kultura, podobnie jak życie duchowe, nie uległa osłabieniu, a nawet wbrew przeciwnościom wydała wielu wspaniałych twórców, którzy stali na straży polskiej tożsamości, przypominając w swoich dziełach świetność Rzeczypospolitej. Ci z nich, którzy zdobyli popularność poza Ojczyzną, prowadzili międzynarodową agitację na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

Międzynarodowy rozgłos zyskały pianistyczne dzieła Fryderyka Chopina (owe „armaty ukryte w kwiatach”). W tym samym czasie – czyli głównie w pierwszej połowie XIX stulecia – tworzyło na emigracji trzech wielkich poetów, nazywanych „wieszczami”: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński, a potem nieco młodszy od nich „czwarty wieszcz” Cyprian Kamil Norwid. W połowie stulecia narodziła się narodowa opera polska – kompozycje Stanisława Moniuszki – i polskie malarstwo, które weszło na europejskie salony prezentując tematy narodowe, zarówno historyczne, jak i rodzajowe, pod pędzlem: Jana Matejki, Artura Grottgera, Aleksandra i Maksymiliana Gierymskich, Józefa Brandta, Juliusza i Wojciecha Kossaków. Na przełomie wieków pracowali wszechstronny poeta i malarz Stanisław Wyspiański oraz wirtuoz i kompozytor Ignacy Jan Paderewski. Jednocześnie święciła triumfy powieść historyczna. Trylogia Henryka Sienkiewicza, pisana „ku pokrzepieniu serc”, tak mocno podziałała na narodową wyobraźnię, że polscy konspiratorzy przez ponad półwiecze – aż po żołnierzy AK i WiN – przyjmowali za pseudonimy imiona jej bohaterów. Znaczna część twórców działała już wówczas w kraju, zwłaszcza na terenie zaboru austriackiego, który był najmniej dotkliwy i istniały tam warunki do swobodnego rozwoju kultury.

Wykształcona i utrwalona w czasach zaborów tradycja patriotyczna doprowadziła do odzyskania niepodległości, gdy tylko zaistniały ku temu sprzyjające warunki w postaci konfliktu między zaborczymi państwami. Doświadczenia konspiracyjne miały Pieczęć Rządu Narodowego zasadniczy wpływ na wyjątkową postawę Polaków – wyraźnie odmienną od postaw 35 większości podbitych przez Niemcy narodów – podczas II wojny światowej. A także na ich opór wobec komunistycznego reżimu w czasach PRL, zwieńczony powstaniem „Solidarności” – największego w historii świata, dziesięciomilionowego, budowanego oddolnie, demokratycznego ruchu społecznego – oraz obaleniem komunizmu.

Tradycja niepodległościowa jest też żywa obecnie. Widać ją w masowym uczestnictwie Polaków w obchodach świąt narodowych (np. dorocznym Marszu Niepodległości), patriotycznej oprawie meczów i działalności piłkarskich klubów kibica, popularności grup rekonstrukcji historycznej odtwarzających ważne wydarzenia z historii Polski, w polskich flagach wywieszanych w oknach i na balkonach, i wreszcie we wszechobecności kotwicy, symbolu Polski Walczącej.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.